
Xurma dünya miqyasında çox geniş şəkildə istehlak edilən qidaların önündə gəlir. Xüsusilə ana vətəni Ərəb Yarımadasında bir çox xəstəliyi müalicə etdiyinə inanılır. Xurma eyni zamanda Hədisi Şəriflərdə adı çəkilən bir meyvə növüdür. Xüsusilə Ramazan aylarında istehlakı çox olur. İftar süfrələrinin ən mühüm qidasıdır və uzun müddət ac qaldıqdan sonra xurma ilə oruc açmağın sağlamlıq baxımından da çox əhəmiyyətli olduğuna inanılır.
Xurma, DNT və hüceyrələri yeniləmə xüsusiyyəti olan nadir meyvələrdən biridir. Xurmanın yetişdiyi bölgəyə görə fərqli növləri vardır. Qış aylarında daha çox alma boyda xurmalar istehlak edilir.
Doydurucu xüsusiyyəti başqa, daşıdığı qida maddələri, vitamin və elementlərlə sağlamlıq baxımından da çox əhəmiyyətli bir qida olan xurma, əhəmiyyətli bir antioksidant vəzifəsi daşıyır. Şəkər, zülal, lif və müxtəlif yağlar başda olmaq üzrə 16 fərqli mineral ehtiva edir. Bundan əlavə, zəngin bir C, B1, B2 və A vitamini mənbəyidir. Xeyli miqdarda ftordan ibarətdir, ftor diş çürüməsinin qarşısını alır və immunitet sisteminə güc qatar. Xurma, immunitet sistemini gücləndirən və xüsusilə xərçəng xəstəliyinə yaxalanma riskini azaldan selen baxımından da zəngin bir şəfa mənbəyidir.
Xurmanın Sağlamlığa Faydaları
Daşıdığı zəngin qida və vitaminlərlə xurma bir çox cəhətdən sağlamlıq üçün faydalıdır. Xüsusilə Trabzon xurması qış aylarında soyuq dəymədən qaynaqlanan xəstəliklər üçün ani nəticələr verdiyi təqdirdə, digər xurma sortları uzun müddət qoruduğu üçün 12 ay ərzində istehlak edilir.
Xurmanın Xərçəngə Faydaları: Xurma xərçəng xəstəliklərinə yaxalanma riskini azaldır. Xurma çoxlu liflərdən ibarətdir. Bu liflər mütəmadi olaraq xurma yeyən insanlarda xərçəng xəstəliklərinə yaxalanma riskini azaltmaqla bərabər ürək xəstəliklərindən qoruyur. Bəlkə də bu səbəbdən aparılan bir çox araşdırma xurmanı yüksək dərəcədə sərf edən Ərəblərdə xərçəngə yaxalanma faizinin çox aşağı olduğunu ortaya qoymuşdur. Bundan başqa, bir çox elmi-tədqiqatlar yüksək dərəcədə lif ehtiva edən qidaların bizi qalın bağırsaq, uşaqlıq və döş xərçəngi xəstəliklərindən qoruduğunu sübut etmişdir.
Xurma Orqanizmi Təmizləyir: Xurma çox yüksək qida dəyəri yanında antioksidant vəzifə görür. Xurmanın yüksək miqdarda daşıdığı antioksidantlar damar və ürək damarlarının tıxanmasına imkan verməzlər. Bununla yanaşı, qocalmadan qaynaqlanan xəstəliklərdən qoruyucu xüsusiyyəti var. Yüksək dərəcədə antioksidant tərkibli digər meyvələrdən çox əhəmiyyətli bir fərqi var. Digər meyvələr müəyyən bir müddət gözlədikdən sonra antioksidant xüsusiyyətini itirməyə və çürüməyə başlayırlar. Xurma isə qaldıqca antioksidant xüsusiyyətili gücü artır.
Xurmanın Ürəyə Faydaları: Xurmanın çox yaxşı bir antioksidant olduğundan bəhs etdik. Antioksidantlar ümumi mənada bədəni zərərli bakteriyalar və mikroblardan təmizləyirlər. Xurma, xüsusilə damar tıxanıqlığı səbəblərini ortadan qaldıraraq ürək sağlamlığını qoruyur. Damarlarda meydana gələn tıxanmalardan yaranan ürək xəstəliklərinə yol verməz və bilavasitə ürəyin sağlam bir formada çalışmasına kömək edər.
Yaddaşa Faydalıdır: Xurmanın ən önəmli faydalarından biri də şübhəsiz, beyinə və bilvasitə olaraq yaddaşa verdiyi ciddi dəstəkdir. Xurmalar A vitamininin bir növü olan və sərf edildiyində bağırsaqlarda "retinal"a çevrilən 15,6 mq β-karotin ehtiva edir. Son zamanlar aparılan bir çox araşdırma β-karotinin nizamlı olaraq istehlak edilməsinin yaddaş itkisini önləyici faydalarının olduğunu sübut etmişdir. Bundan başqa, beyin hüceyrələrində meydana gələn travmaların aradan qaldırılmasında və yaşlılığa bağlı digər xəstəliklərə yaxalanma riskini azaldır.
Xurmanın Diabet Və Yüksək Təzyiqə Faydaları: Çox qədim dövrlərdən bəri Ərəb Yarımadasında diabet və yüksək təzyiq xəstəliklərini müalicəedici xüsusiyyəti olduğu bilinər. Lakin bu xüsusiyyəti son zamanlar aparılan elmi işlərlə sübut edilmişdir. Bu xüsusiyyətindən dolayı ekspertlər tərəfindən yüksək təzyiq və şəkər şikayətləri olan xəstələrə tövsiyə edilir. Davamlı olaraq istehlak edilməsi bu cür şikayətlərin azalmasına köməkçi olur.
Şəkər Səviyyəsini Nizamlayır: Xurmanın şəkər səviyyəsini əhəmiyyətli dərəcədə tənzimləməyi bacaran ən mühüm qida mənbəyini olduğunu deyə bilərik. Xurmanın tərkibindəki şəkər növü istehlak edildikdən qısa müddət sonra çox asan bir şəkildə parçalanır. Məhz bu şəkər növü bədənə rahatlıq, enerji və bol miqdarda istilik yaradır. Bu şəkər qlükoza olmadığı üçün bir zərəri yoxdur. Hətta tam əksinə, bir çox baxımdan faydalıdır. Şəkər xəstəliklərində şəkərin sürətli bir şəkildə yüksəlməsi əsas göz olmaq üzrə bir çox orqan üçün çox böyük problemlər yaradır. Xurmanın yuxarıda bəhs etdiyimiz şəkər növünü bol miqdarda olması bu ani şəkər artımını əngəlləyir və şəkər səviyyəsini sağlam bir səviyyədə tutur. Bu halda bir çox orqanın sürətli şəkər artımına bağlı olaraq ciddi zədələr görməsinə mane olur.
Bəzi mütəxəssislər xurmanın qan şəkərini artırdığı istiqamətində iddialar edirlər. Lakin tədqiq etdiyimiz bir çox araşdırma nəticəsində bunun tam əksini göstərir. Bu halda əgər şəkər xəstəliyi problemləriniz varsa etməyiniz lazım olan ən yaxşı şey həkiminizə məsləhətləşərək xurma istehlak etməkdir.
Xurmanın Qan Azlığında Xəstəliyinə Faydaları: Xurmanın sağlamlığımıza faydası baxımından digər bir xüsusiyyəti isə qan azlığında və ya digər adıyla anemiyaya qarşı əhəmiyyətli bir şəfa mənbəyi olmasıdır. Xurmanın bol miqdarda ehtiva etdiyi dəmir, qan hüceyrələrində mövcud olan hemoqlobin sintezin tarazlaşdırır. Bu hal xüsusilə hamiləlik dövründə olan qadınlar və inkişaf etməkdə olan uşaqlar üçün çox əhəmiyyətlidir. Çünki qadınlarda hamiləlik dövründə və uşaqlarda inkişaf dövründə ən çox ehtiyac duyulan qırmızı qan hüceyrəsinin qorunması və inkişafını təmin edir. Qırmızı qan hüceyrəsi qan içərisində oksigen daşıdıqları üçün çox əhəmiyyətlidirlər. Xurma həmçinin çox yüksək dəmir ehtiva edir. Gündə 12-17 xurma istehlakı haradasa bədənin bir gündə ehtiyacı olan bütün dəmir ehtiyacını qarşılayar.
Xurmanın Qaraciyərə Faydaları: Qaraciyərin ən çox ehtiyac duyduğu vitaminlərin başında B1 və B2 vitaminləri gəlir. Bu vitaminlər qara ciyərin güclənməsini və vəzifəsini sağlam yerinə yetirməsini təmin edir.Bununla yanaşı sarılıq xəstəliyindən qorunmağa qarşı Xurma mühüm bir vəzifə turur.
Gözləri Kuvvetlendirici Xüsusiyyəti Vardır: Xurmanın çox zəngin A vitamini mənbəyi olduğunu söyləmişdik. A vitamini gözlərin ən çox ehtiyac duyduğu vitaminlərdən biridir. Mütəmadi olaraq xurma istehlakı göz sağlamlığını və göz sinirlərini qoruyur.
Sümüklərə Faydalıdır: Bol miqdarda kalsium və fosfat tərkibli xurma ümumi mənada sümük sağlamlığının qorunmasına köməkçi olur. Bunun yanında sümüklərin möhkəmlənməsinə kömək edir, vitamin çatışmazlığından dolayı yaranan sümük xəstəliklərinə qarşı qoruyucu xüsusiyyəti var.
Ruh Sağlamlığını Qoruyur: Günümüzün ən əhəmiyyətli xəstəliklərinin başında stress və stress mənşəli xəstəliklər olduğunu artıq hamımız bilirik. Elmi araşdırmalar xurmanın tərkibindəki bol miqdardakı B6 vitaminin sinir problemlərinə qarşı mübarizəni və əzələləri əhəmiyyətli dərəcədə gücləndirdiyini ortaya qoymuşdur. Bundan başqa, xurmanın yenə də bol miqdarda tərkibindəki maqneziumun sinir sistemi üzərində ciddi təsiri var. Gündə orta hesabla 7-8 dənə xurma istehlak etdikdə stress və stressin səbəb olduğu məlum və məlum olmayan bir çox xəstəlikdən özümüzü qorumuş olarıq.
Damar Sərtliyi və Xolesterinə Yaxşı Təsir Edir: Hazırda ən çox rast gəlinən xəstəliklərin arasında şübhəsiz, damar sərtliyi, infarkt və xolesterin vardır. Xüsusən, damar sərtliyi ilə bağlı narahatlıqlara bağlı xəstə sayı gündən günə artmaqdadır. Xurma tərkibindəki zəngin vitamin və qida qaynaqları xüsusilə damar sərtliyi xəstəliklərinə qarşı çox təsirlidir. Həmçinin ürək damar xəstəliklərinə yaxalanma nisbətini da salır.
Uşağın İnkişafına Ciddi Təkan Verir: Xurma ilə əlaqədar olaraq keçirilən bir çox elmi-tədqiqat işləri, xurmanın antiseptik xüsusiyyətindən dolayı yaraların yaxşılaşmasında böyük rol oynadığını ortaya qoymuşdur. Bununla yanaşı kalium mənbəyi olan xurma uşaqların inkişafına çox mühüm töhfələr verir. Hətta bəzi vaxtlarda uşaqların 3-4 aylıqda xurma əzərək uşaqlara verilməsini tövsiyə edirlər. Bununla yanaşı xurmanın doğum əsnasında meydana gələn qan itkisi və güc itkisi kimi bir çox problemə şəfa olduğu söylənilir.
Həzm Sisteminə Faydalıdır: Xurmanın kifayət qədər lif və şəkər ehtiva etməsi həzm sistemi üçün də əhəmiyyətli faydalar verir. Xurmanın tərkibindəki şəkər və melatonon kimi qida maddələrinin həzm sistemi üçün çox faydalı olduğu qətidir.
Dəri Sağlamlığını Qoruyur: Xurma suyunun dəri üzərində müsbət təsirləri vardır. Antioksidant və qidalandırıcı xüsusiyyətindən dolayı dəriyə yalnız sağlam görünüş verməklə kifayətlənmir, eyni zamanda dəri üzərində meydana gələn eroziyaları aradan qaldırar, hüceyrələri canlı tutar.
Xurmanın Zərərləri
Xurma daha çox ifrat şəkildə istehlak edildiyi zaman zərərli hala gəlir. Xüsusilə şəkər və təzyiq xəstələrinin hədsiz şəkildə sərf etməmələri lazımdır. Dərman istifadə edənlərin həkimlərinə məsləhətləşərək sərf etmələrində fayda var.
Xurma tərkibindəki şəkər səbəbindən bəzi hallarda diabet xəstələri üçün təklif edilməz.
Kilo problemi olanlar hədsiz şəkildə sərf etməməlidir. Çünki çəkini artırdığını söyləyən mütəxəssislər var.
Yenə həddindən artıq istehlakının dalağa zərər vermə halı ola bilər.
Çox həddindən artıq istehlak edildikdə göz və baş ağrısına səbəb ola bilər.
Tövsiyələr
Xurmanın sağlamlığımıza olan töhfələri bir çox elmi araşdırma ilə sübuta yetirilmişdir. Bu səbəbdən gündə ən azı 1-2 dənə və davamlı olaraq istehlak etməkdə fayda var. Xüsusən doğuşdan sonra qadınları və inkişaf etməkdə olan uşaqların istehlak etməsi tövsiyə edilir.
Xurma uzun müddət mühafizə edilən bir meyvədir və digər meyvələrə görə qaldıqca qida maddələrinin gücü artır. Bu səbəbdən ilin 12 ayı ərzində istehlak edilə bilər.
Yalnız Trabzon Xurması digər bir adı ilə Cənnət xurması qış aylarında çıxdığı üçün ayrıca istehlak edilə bilər. Cənnət xurması mövsümi olduğu üçün qış aylarında istehlak etmək bu ayda soyuq soyuqdəyməylə qaynaqlanan xəstəliklərə qarşı əvvəlcədən tədbir almağımızı təmin edir.

Hiç yorum yok :
Yorum Gönder