Yaradılış sisteminin və dinin əmrlərinin harmoniyası

Dünyada iki harmoniya var. Biri yaradılış sistemindəki məxluqlar arasındakı uyğunluq, digəri isə Allahın insanların hidayəti və daha yaxşı yaşaması üçün göndərdiyi qanunlar arasındakı uyğunluqdur.

  Biz varlıqlar arasında yaradılış sistemində uyğunluğun olması ilə yanaşı, ilahi qanun və qanunvericilik sistemində də uyğunluğun şahidi oluruq:

 1_ Təkvin (yaradılış) sistemi ən yaxşı şəkildə yaradılmışdır.

“O, yaratdığı hər şeyi gözəl yaratdı, insanı (Adəmi) yaratmağa palçıqdan başladı (Səcdə, 7).

Təşri (qanunvericilik) sistemi də (Quran) ən gözəl şəkildə tərtib edilmişdir:

“Allah sözün ən gözəlini (Quranı, ayələri) bir-birinə bənzər, (xəbərləri və hekayətləri, əmrləri və qadağanları, vədləri və təhdidləri) təkrarlanan bir kitab şəklində nazil etdi. Ondan (Quranın təhdidlərindən) Rəbbindən qorxanların tükləri biz-biz olar. Allahın zikrindən (öyüd-nəsihətlərindən, vədlərindən) sonra ürəkləri yerinə gəlib qorxuları gedər. Bu (Quran) Allahın hidayətidir. Onunla istədiyini doğru yola yönəldər. Allahın (küfr edəcəyini əzəldən bildiyi üçün və onun iradəsinə uyğun olaraq) yoldan çıxartdığı kimsəyə isə heç bir yol göstərən olmaz!” (Zumər, 23).

2_ Təkvin (yaradılış)  sistemində təfəkkür etməyə əmr edilmişdir:

“Məgər onlar öz-özlüklərində Allahın göyləri, yeri və onların arasındakıları ancaq haqq-ədalətlə və müəyyən bir müddət üçün yaratdığını düşünmürlərmi?” (Romalılara, 8), “Məgər onlar göylərin və yerin mülkünə (Allahın göylərdəki və yerdəki səltənətinə, qüdrətinə), Allahın yaratmış olduğu hər şeyə, əcəllərinin yaxınlaşması ehtimalına diqqət yetirib düşünmürlərmi?” (Əraf, 185(.

Təşri (qanunvericilik) sistemində (Quran) düşünmək və düşünmək əmri var:

“Onlar Quran barəsində (onun Allah kəlamı olması haqqında) düşünməzlərmi? Əgər o, Allahdan qeyrisi tərəfindən olsaydı, əlbəttə, onda çoxlu ziddiyyət (ixtilaf, uyğunsuzluq) tapardılar” (Nisa, 82).

3_ Yaradılış sistemində heç bir nöqsan yoxdur: “Yeddi göyü (bir-birinin üstündə) qat-qat yaradan da Odur. (Ey insan!) Sən Rəhmanın yaratdığında heç bir uyğunsuzluq görməzsən. Bir gözünü qaldırıb (səmaya) bax, heç orada bir yarıq (çatdaq, nöqsan) görə bilərsənmi?!” (Mülk, 3).

Təşri (qanunvericilik) sistemində (Quran) heç bir qüsur və ixtilaf yoxdur:

“Onlar Quran barəsində (onun Allah kəlamı olması haqqında) düşünməzlərmi? Əgər o, Allahdan qeyrisi tərəfindən olsaydı, əlbəttə, onda çoxlu ziddiyyət (ixtilaf, uyğunsuzluq) tapardılar” (Nisa, 82).

4_ Yaradılış sisteminin mənbəyi Allahın bərəkət və əzəmətidir:

“Səmada bürclər yaradan, orada bir çıraq (günəş) və nurlu ay vücuda gətirən (Allah) nə qədər uludur (nə qədər böyükdür)!” (Furqan, 61).

“Göylərin və yerin, onların arasındakı hər şeyin ixtiyarı əlində olan (Allah) nə qədər ucadır (nə qədər uludur)! O saatı (qiyamətin nə vaxt qopacağını) bilmək Ona məxsusdur. Siz (öləndən sonra) Onun hüzuruna qaytarılıb gətiriləcəksiniz!” (Zoxarf, 85).

Təşri sisteminin mənbəyi də Allahın lütf və əzəmətidir: “Aləmləri (insanları və cinləri Allahın əzabı ilə) qorxutmaq üçün (haqqı batildən ayıran) Quranı Öz bəndəsinə (Muhəmmədə) nazil edən Allah nə qədər (uca, nə qədər) uludur!” (Furqan, 1).

  • Möhsin Qəraətinin yazdığı “Əqidə prinsipləri (Tövhid)” kitabından götürülmüşdür.