Quranda başqalarının müqəddəslərini təhqir etmək qadağandır

Quranda başqalarının müqəddəslərini təhqir etmək qadağandır

Share on facebook
Share on twitter
Share on vk
Share on odnoklassniki
Share on whatsapp
Share on skype
Share on telegram
Share on email

Höccətül-islam vəl-müslimin Məhəmməd Suruş Məhəllati “Dini zorakılıq və onun nəticələri” adlı iclasda Quranda kafirlərin müqəddəs şeylərinin təhqir edilməsinin haram olmasına diqqət çəkib və bunu izah edib. Bu sözlərdən bir hissəsini aşağıda oxuyacaqsınız:

İctimai hərəkatlarda iki əsas mübahisə var: Birinci müzakirə hərəkatın məqsədlərini izah edən prinsiplərdir. Hərəkətdə istifadə olunan üsullarla bağlı başqa prinsiplər və qaydalar lazımdır. İslam prinsiplərinə əsaslanan məqsədlər haqqında çox danışılıb. Ancaq məqsədlərə çatmaq üçün hansı üsullardan istifadə etməyə icazə verildiyi və hansı üsullara icazə verilmədiyi də vacibdir.

zorakılıq və təhqirə yol verilmir

Müqəddəs məqsədə çatmaq üçün islah etmək, dəyişmək istəyən hər kəsin üsul və metod baxımından məhdudiyyəti var, ya yox? Hansı üsullardan istifadə etməməlidir və hansı üsullardan istifadə etməlidir və ya istifadə edə bilər? Mən edilməməsi lazım olan işlərdən birini təklif edirəm. O da müqəddəs məqsədlərə çatmaq üçün aqressiv və təhqiredici üsullardan istifadə etməyə icazə verilməməsidir.

Zülmlə mübarizə bir vəzifədir, amma bu, hansı şəkildə olmalıdır? Bunun üçün hansı dil və hansı üsuldan istifadə etmək olar? İstikbarla mübarizə də eynidir. Bu böyük məqsədlərə çatmaq üçün aqressiv olmaq, söyüş söymək olar, yoxsa yox? Bu sualın cavabını almaq üçün Qurani-Kərimin mövqeyini bilmək lazımdır. Çünki ikinci və üçüncü kateqoriya mənbələri Qurana uyğunluğuna görə etibar qazanır.

Bir ayə və üç təhlil

Bu şərəfli ayə bu məsələdə bizim vəzifəmizi açıq şəkildə açıqlayır: “Allahdan başqalarına tapınanları söyməyin. Yoxsa onlar da (Allaha qarşı hörmət və ehtiram) bilmədikləri üzündən Allahı düşməncəsinə söyərlər. Beləcə, hər bir ümmətə öz əməllərini gözəl göstərdik”  (Ənam, 108(.

Bu ayə üç hissədən ibarət qəribə bir ayədir: Birinci hissə şəriət hökmü, ikinci hissə ictimai təhlil, üçüncü hissə isə Allahın onları bir-biri ilə şaquli vəziyyətdə qərar verdiyi psixoloji təhlildir. Başqa heç bir ayədə bu təhlil tərzini görməmişəm. Birincisi, kafirləri təhqir etməməyi sizə açıq şəkildə əmr edən hökmdür. Sual yaranır ki, niyə kafirlər haqqında pis danışmaq qadağandır? Səbəbi ikinci cümlədə qeyd olunub, ikinci cümlə isə odur ki, nə desən, sənə qaytaracaqlar. Sən onların bütlərinə küfr edərsən, onlar sənin Allahına küfr edərlər. Üçüncü təhlil budur ki, Allah hər bir xalqın öz fikir və düşüncəsinə həssas olduğunu deyir: “Beləcə, hər bir ümmətə öz əməllərini gözəl göstərdik”. Bu o deməkdir ki, hər kəs öz düşüncəsinə həssasdır, ona görə də onları təhqir edib, reaksiya verməyəcəklərini gözləmək olmaz.

Bu ayə tamamilə aydındır və heç bir qaranlıq yoxdur. Bu ayəyə əməl etsək, müsəlman düşüncə və davranışımızda dəyişiklik olar. Siz məqsədinizə çatmaq üçün bu qaydanı üsul və metodlar baxımından nəzərə almalısınız.

Bu ayə qalıcıdır və əgər ayə müvəqqəti əmr vermək istəsəydi, sonrakı ibarətlərlə bu sözə dəlil göstərərməzdi. Həmçinin onu möhkəmlədərməz və ümumi bir hökm etməzdi.

Bu ayənin iki xüsusiyyəti vardır; Birinci xüsusiyyət söyüş vermək haqqında, ikinci xüsusiyyət kafirlər haqqındadır. Aşağıdakı ayəyə əsasən aydın olur ki, nə birinci xüsusiyyət söyüş vermək haqqında, ikinci xüsusiyyət kafirlər haqqındadır. Aşağıdakı ayəyə əsasən aydın olur ki, nə birinci xüsusiyyət, nə də ikinci xüsusiyyət nəzərə alınmır. Biz ayəni ümumiləşdirməliyik. Yəni təkcə danışıqda qarşı tərəfin reaksiyasından ehtiyatlı olmamalıyıq. Əksinə, qarşı tərəfin mənfi reaksiyasına səbəb olacaq şəkildə davranmayın. Bəzən insan çirkin söz işlətmir, amma çirkin bir davranış edir ki, bu da qarşı tərəfin reaksiyasına səbəb olur./iqna